Sınav Tarihleri
Arasınav———- 03-04 Nisan 2010
Yılsonu Sınavı—– 29-30 Mayıs 2010
Bütünleme Sınavı– 04-05 Eylül 2010
Akademik Danışmanlık Hizmetleri
Başlama Tarihi—- 04 Ocak 2010
Bitiş Tarihi——- 28 Mayıs 2010
Popularity: 17% [?]
ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ FİNAL 2
1. Halkın mevcut siyasal düzeni bazı güçlü önderlerin öncülüğününde zorla değiştirilmesine ne ad verilir?
A) İhtilal
B) Islahat
C) Reform
D) İnkılap
E) Evrim
2. XVII. Yüzyılda Avrupalıların, ortak düşman olarak gördükleri Osmanlılara karşı birleşmesinde etkili olan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Güçlü bir sanayi oluşturulması
B) Mezhep savaşlarının uzlaşma ile bitirilmesi
C) Paylaşılacak sömürgeler konusunda uzlaşılması
D) Doğuya giden ticaret yollarının ele geçirilmesi
E) Rönesans ve reform ile akla ve bilime dayanan devlet yapısının oluşturulması
3. Bulgaristan’ın bırakışma imzalayarak I.Dünya savaşından çekilmesi, aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?
A) ABD’nin İtilaf Devlilerinin yanında savaşa girmesi
B) Almanya’nın Osmanlı Devletine yaptığı yardımın kesilmesi
C) Avusturya Macaristan İmparatorluğunun savaştan çekilmesine
D) hilaf Devletlerinin Rusya’ya daha kolay yardım ulaştırması
E) Rumeli’de yeni bir cephe açılmasına
4. Aşağıdakilerden hand’si, İttihat ve Terakki’nin devlet yönetimme doğrudan yüklenmesine neden olmuştur?
A) 31 Mart Olayı
B) Balkan Savaşı
C) I.Meşrudiyet’in ilanı
D) Babiali Baskını
E) Trablusgarb Savaşı
5. Amasya Genelgesinin imzalanma-sından sonra Mustafa Kemal Paşa’nın İstanbul’da güvendiği kişilere gönderdiği mektuplardaki temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kurmluş mücadelesinin önderi olduğu
B) Manda ve himaye gibi düşüncelerin asla kabul edilmemesi gerektiği
C) Damat Ferit Kabinesi’nin düşürülerek yerine yurtsever bir hükümet oluşturulması gerektiği
D) Kendisini görevde almak isteyen İngilizlerin çabalarının önlenmesi isteği
E) İstanbul’daki siyasal gücün Anadolu’ya bağlı olması gerektiği
6. Hangisi Sivas kongresi öncesinde Damat Ferit Paşa’nın Kongreyi engellemek amacıyla uygulamaya koymak istediği taktiklerden biridir?
A) Ali Galip’i Atatürk’e suikast için göndermek
B) Atatürk’ün İngiliz.ajanı olduğunu yaymak
C) Ege’deki Yunanlılarla anlaşmak
D) Atatürk’ü 9. Ordu Müfettişliğinden almak
E) Doğu Anadolu’daki Ermenileri kongre aleyhinde kışkırtmak
7. Aşağıdakilerden hangisi 20-22 Ekim 1919 tarihleri arasında yapılan Amasya protokolümün içeriğinde yer almaz?
A) Osmanlı parlamentosu’nda üyeleri halk tarafından seçilen mebuslar meclisi içinde bir müdafaa-i hukuk grubunun oluşturulmasının karara bağlanması
B) İstanbul Hükümeti’nin Heyet-i Temsiliye’yi tanıması
C) Meclis-i Mebusan’m toplanması
D) Heyet-i Temsiliye’nin yurdun bütünlüğüne zarar gelmemesi koşulu ile İstanbul Hükümeti’ne karşı bir harekette bulunmayı yükümlenmesi
E) İstanbul Hükümeti’nin Anadolu hareketinin temsilcileriyle iyi geçineceğini belirtmesi
8. İlk TBMM’nin vatana ihanet yasasını kabul etmesi ve İstanbul Hükümetimi tanımaması aşağıdakilerden hangisi-nin göstergesidir?
A) Güçler birliği sistemini benimsediğinin
B) Kendisinin üstünde bir güç tanımadığını
C) Saltanat sistemini kaldırdığının
D) Kararları oybirliğiyle aldığının
E) İc avaklanmaları bastırdığının
9. TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanan gümrü barışının en önemli maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ermenilerin Serv Barışını Tanımadığını belirtmeleri
B) Eskiden Türkiye sınırları içinde yaşamış olan Ermenilerin geri dönmesine izin vermesi
C) Ermenistan Türkiye’ye karşı yapılacak anlaşmalarda yer almayacağını belirtmesi
D) TBMMmm kurduğu devletin Türkiye adıyla anılması
E) TBMM Hükümeti dilediği taktirde Ermenistan’a yardım edebilecek
10. Çerkez Ethem ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) İç ayaklanmaların bastırılmasında önemli hizmetleri bulunmuştur
B) Düzenli ordunun kurulmasına karşı çıkmıştır
C) Ulusal birliklere yenildikten sonra Yunanlılara sığınmıştır
D) Yunanlılar tarafından isyana kışkırtılmıştır
E) Bir isyan başlatacağını önceden Yunanlılara bildirmiştir
11. Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması kapsamında değildir?
A) Türkiye’ye boğazlar üzerinde savunma ve denetim hakkının tanınması
B) Kapitülasyonların her türlü sonuçlan ile birlikte kaldırılması
C) Azınlıkların Türk uyruklu sayılması
D) Devlet borçlarının ödenmesi yönündeki her türlü yabancı gözetim ve denetimine son verilmesi
E) Musul sorununun ikili görüşmelere bırakılması
12. Ulusal Kurtuluş Savaşı siyasal zaferle sona erdikten sonra TBMM içindeki muhalif güçlerin Mustafa Kemal Paşa’yı devre dışı bırakmak amacıyla meclise verdikleri yasa önerisinin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mustafa Kemal Paşa’ya halifelik makamının verilmesi
B) Çok panıli siyasal hayaıa geçme isteği
C) Milletvekili olma şartlarının yeniden düzenlenmesi
D) Askerlik mesleği ile mebusluğun birlikte yürütülmemesi
E) Başkomutanlık makamının kaldırılması
13. Aşağıdakilerden hangisi parlamenter sistemin özelliklerinden biri değildir?
A) Devlet başkanının parlamentoyu dağıtma yetkisinin olmaması
B) Parlamentodan güvenoyu alan hükümetin çalışmalarında serbest olması
C) Yargının bağımsız olması
D) Yürütme gücünün parlamentonun içinden çıkması
E) Parlamentonun hükümeti istediği zaman aüvenovu ile düsürebilmesi
14. Aşağıdakilerden hangisi Demokrat parti döneminin uygulamalarından biri değildir?
A) Köy Enstitüleri ile. Halkevlerinin kapatılması
B) Atatürk’ün’ anısını yasayla korumak yolunun Tutulması
C) Devrimci bir siyaset İzlenmemesi
D) Yargıç güvencesinin sağlanarak mahkemelerin bağımsızlaştırılması
E) Ezanın Arapça okunmasının serbest bırakılması
15. Aşağıdakiîerden hangisi, I. Dünya Savaşı sonunda kurulan dünya düzeninin kalıcı olmayacağını gösteren özelliklerden biri değildir?
A) Yeniden kurulan Polonya’ya pek çok Alman toprağı verilmesi
B) Yeni kumlan Çekoslovakya’nın içinde pek çok Alman ve Avusturyalının yaşaması
C) Üzerinde Macarların bulunduğu toprakların İtalya’ya bırakılması
D) Avusturyalıların yaşadığı bazı toprakların İtalya’ya bırakılması
E) Almanya’nın ekonomik ve askeri açıdan üstün bir güç olması.
16. Toplumsallaşma evreninin en önemli aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Parlamenter rejimin kurulması
B) Siyasal partilerin kurulması
C) Teme hak ve özgürlüklerin anayasada belirlenmiş olması
D) Sivil toplum örgütlerinin oluşması
E) Devletin oluşması
17. Gözlem ile aklı birleştirerek Aydınlanma çağmdaki gelişmeyi doruğa ulaştıran bilim adamı kimdir?
A) Kant
B) Descartes
C) Aristo
D) Hegel
E) Galileo
18. Demokratik hukuk devletinin işleyebilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
A) Ulus temsilcilerinin mahkemeler üzerinde söz hakkı olması
B) Temel hak ve özgürlüklerin anayasada belirlenmesi
C) Tüm yurttaşların temel haklardan eşit ölçüde yararlanması
D) Yargı gücünün bağımsız olması
E) Devletin laik kurallarçerçevesinde yönetilmesi
19. İlke olarak bireyden güçlü olan devleti, tek yönlü davranmaktan alıkoyan unsurlar aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Eşitlik – bağımsız yargı – sendikalaşma
B) Siyasal haklar – hukuka uygunluk
C) Eşitlik – temel özgürlükler
D) İnsan haklan – hukuka bağlı devlet – bağımsız yargı
E) Kişisel girişim özgürlüğü – toplumsal çıkarlara uygunluk – eşitlik
20. Aşağıdakilerden hangisi, Tanzimat döneminde eğitim alanındaki çabaların yetersiz olmasının nedenlerinden biri değildir?
A) Temel eğitimi verecek okulların açılmamış olması
B) Çağdaş eğitim yanında geleneksel eğitiminde sürüyor olması
C) İlköğretim zorunluluğunun uygulanmaması
D) Kadınların eğitiminin geniş anlamda mümkün olmaması
E) Parasal olanakların akılcı yatırımlara dönüştürülememesi
21. Osmanlı maliyesinin 1876′da iflasından sonra devletin para konularında girişimde bulunabilmek için izin almak zorunda olduğu kurul hangisidir?
A) Babıali
B) Meclisi Mebusan
C) Osmanlı Bankası
D) Duyun-î Umumiye
E) Meclis-i Ayan
22. Türkiye Cumhuriyetinde Soyadı Kanunumdan önce, kişi adının korunması ile ilgili yer aldığı ilk hukuksal belge aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1921 Anayasası
B) 1924 Anayasası
C) Türk Medeni Kanunu
D) Türk Ceza Kanunu
E) 1928 Anayasa değişiklisi
23. Aşağıdakilerden hangisi. Fransız ihtilalinin yaydığı ve Atatürk tarafından örnek alman düşüncelerden biri değildir?
A) Ayrıcalıklı toplum modeline son verilmesi gerektiği
B) Egemenliğin ulusa ait olduğu
C) İnsanların vazgeçilmez hak ve özgürlüklere sahip olduğu
D) Devlet yönetimine dinin karıştırılmaması
E) Devletin Güçler ayrılığı ilkesini uygulayarak devrimi çabuklaştıracağı
24. Cumhuriyet Yönetimi’nin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yöneticilerin seçimle işbaşına gelmesi
B) Sınıf kavramına karşı olunması
C) Eşitlik ilkesinin benimsenmesi
D) Çağdaşlığın ilke edinilmesi
E) Yasalara bağlı kalınması
25. Ulusçuluğun gelişmesine etki eden iki önemli faktör aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Ekonomik gelişme – sanayileşme
B) Sanayileşme – demokratik düşüncelerin gelişmesi
C) Din bağnazlığının kırılması ekonomik gelişme
D) Emperyalist düşüncenin ortaya çıkması – siyasal birliklerin kuvvetlenmesi
E) Sanayileşme – mezhep ihtilallerinin son bulması
26. Hangisi halkçılığın amaçlarından biri değildir?
A) Halkın özgür iradeleriyle kişisel girişimlerde bulunulmasını sağlamak
B) Türk halkının kendi kendini yönetmesini sağlamak
C) Ulusal egemenlik esasına göre demokratik bir rejimi pekiştirmek
D) Toplumsal dayanışmayı ve birliği sağlayarak insanları mutlu kılmak
E) Halkın halkça eşit bir düzen içinde yaşamasını sağlamak
27. Laikliğin hukuksal açıdan ilk biçi-mini aldığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fransa Anayasası
B) Magna Cana
C) Amerikan Anayasası
D) İsveç
E) 1924 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
28. Hangisi Türk inkılabının özelliklerindendir?
A) çok güçlü darosu var ama önderi yok
B) tek önderli kadrosuz inkılaptır
C) önder sayısı birden çoktur
D) önder ve kadrodan yoksun bir inkılaptır
E) güçlü bir kadro içinde etkisiz bir önder vardır
29. Aşağıdakilerden hangisi “II. Cumhuriyetçi” olarak adlandırılan kişilerin Atatürk devrimine yönelttikleri eleştirilerden biri değildir?
A) Atatürk’ün ulusal kurtuluş savaşını başlatmak amacıyla padişah tarafından Anadolu’ya gönderdiği
B) Varolan olumsuzlukların nedeninin Atatürk’ün kurduğu cumhuriyet olduğu
C) Atatürk’ün yenilikleri silahlı kuvvetlere dayanarak yaptığı
D) Atatürk’ün kendine bağlı bürokratik oligarşi ile yaptığı yeniliklerin, demokrasi ile bağdaşmasının imkansız olduğu
E) Atatürk’ün kurduğu cumhuriyetle, sadece kendi çıkarlarını düşünen bir avuç bürokrat yetiştiği
30. Aşağıdakilerden hangisi ulusal devletin kurulmasının bir sonucu değildir?
A) Türk milliyetçiliğinin gelişme gücü artmıştır
B) Yeni Türk Devleti İslam aleminin önderi durumuna gelmiştir
C) Kurtuluş savaşı başarıya ulaşmıştır
D) Devlet ve toplumun gelişmesi akıcı ve bilimci yöntemlerle bırakılmıştır
E) Demokrasinin yolu açılmıştır
CEVAP ANAHTARI
1. A
2. B
3. B
4. D
5. E
6. A
7. A
8. B
9. A
10. D
11. A
12. C
13. A
14. D
15. E
16. E
17. E
18. D
19. D
20. E
21. D
22. C
23. E
24. A
25. C
26. A
27. C
28. B
29. A
30. B
Popularity: 14% [?]
ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ FİNAL 1
Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma Çağı’nın getirdiği en önemli gelişmelerden biridir?
A) Bireyin devlet için var olduğu düşüncesinin yaygınlaşması
B) Tüm yurttaşların devlet gücü üzerinde hakkı olduğu görüşünün belirmeye başlaması
C) Ekonomik değerlerin tüm değerlerin üstüne çıkması
D) Dinsel değerlerin ön plana çıkarılması
E) Toplumsal evrimin geçersizliğinin anlaşılması
2) XVII. Yüzyılda Avrupalıların, ortak düşman olarak gördükleri Osmanlılara karşı birleşmesinde etkili olan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Güçlü bir sanayi oluşturulması
B) Mezhep savaşlarının uzlaşma ile bitirilmesi
C) Paylaşılacak sömürgeler konusunda uzlaşılması
D) Doğuya giden ticaret yollarının ele geçirilmesi
E) Rönesans ve reform ile akla ve bilime dayanan devlet yapısının oluşturulması
3) Bulgaristan’ın bırakışma imzalayarak I. Dünya savaşından çekilmesi aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?
A) ABD’nin İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girmesi
B) Almanya’nın Osmanlı Devletine yaptığı yardımın kesilmesi
C) Avusturya – Macaristan İmparatorluğunun savaştan çekilmesine
D) İtilaf Devletlerinin Rusya’ya daha kolay yardım ulaştırması
E) Rumeli’de yeni bir cephe açılmasına
4) Fransa’nın, Yunanistan’ın Batı Anadolu’ya yerleşmesini istemediği halde karşı çıkmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) İtalya ile arasının açılmasını istememesi
B) Almanya ve Ortadoğu üzerinde emelleri olması
C) Bölgede yaşayan çoğunluğun Rum olması
D) Paylaşım anlaşmalarında bölgenin Yunanistan’a verilmiş olması
E) Yunanistan’ın Batı Anadoluya yerleşmesinin Amerika tarafından istenmesi
5) Amasya Genelgesinin imzalanmasından sonra Mustafa Kemal Paşa’nın İstanbul’da güvendiği kişilere gönderdiği mektuplardaki temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul’daki siyasal gücün Anadolu’ya bağlı olması gerektiği
B) Kurtuluş mücadelesinin önderi olduğu
C) Manda ve himaye gibi düşüncelerin asla kabul edilmemesi gerektiği
D) Damat Ferit Kabinesi’nin düşürülerek yerine yurtsever bir hükümet oluşturulması gerektiği.
E) Kendisini görevden almak isteyen İngilizlerin çabalarının önlenmesi isteği
6) Hangisi Sivas kongresi öncesinde Damat Ferit Paşa’nın Kongreyi engellemek amacıyla uygulamaya koymak istediği taktiklerden biridir?
A) Ali Galip’i Atatürk’e suikast için göndermek
B) Atatürk’ün İngiliz ajanı olduğunu yaymak
C) Ege’deki Yunanlılarla anlaşmak
D) Atatürk’ü 9. Ordu Müfettişliğinden almak
E) Doğu Anadolu’daki Ermenileri kongre aleyhinde kışkırtmak
7) Aşağıdakilerden hangisi 20-22 Ekim 1919 tarihleri arasında yapılan Amasya protokolü’nün içeriğinde yer almaz?
A) Osmanlı parlamentosu’nda üyeleri halk tarafından seçilen mebuslar meclisi içinde bir müdafaa-i hukuk grubunun oluşturulmasının karara bağlanması
B) İstanbul Hükümeti’nin Heyet-i Temsiliye’yi tanıması
C) Meclis-i Mebusan’ın toplanması
D) Heyet-i Temsiliye’nin yurdun bütünlüğüne zarar gelmemesi koşulu ile İstanbul Hükümeti’ne karşı bir harekette bulunmayı yükümlenmesi
E) İstanbul Hükümeti’nin Anadolu hareketinin temsilcileriyle iyi geçineceğini belirtmesi
İlk TBMM’nin vatana ihanet yasasını kabul etmesi ve İstanbul Hükümeti’ni tanımaması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A) Kendisinin üstünde bir güç tanımadığını
B) Güçler birliği sistemini benimsediğinin
C) Saltanat sistemini kaldırdığının
D) Kararları oybirliğiyle aldığının
E) İç ayaklanmaları bastırdığının
9) TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanan gümrü barışının en önemli maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ermenilerin Serv Barışını tanımadığını belirtmeleri
B) Eskiden Türkiye sınırları içinde yaşamış olan Ermenilerin geri dönmesine izin vermesi
C) Ermenistan Türkiye’ye karşı yapılacak anlaşmalarda yer almayacağını belirtmesi
D) TBMM’nin kurduğu devletin Türkiye adıyla anılması
E) TBMM Hükümeti dilediği taktirde Ermenistan’a yardım edebilecek
10) Çerkez Ethem ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) İç ayaklanmaların bastırılmasında önemli hizmetleri bulunmuştur
B) Düzenli ordunun kurulmasına karşı çıkmıştır
C) Ulusal birliklere yenildikten sonra Yunanlılara sığınmıştır
D) Yunanlılar tarafından isyana kışkırtılmıştır
E) Bir isyan başlatacağını önceden Yunanlılara bildirmiştir
11) Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması kapsamında değildir?
A) Türkiye’ye boğazlar üzerinde savunma ve denetim hakkının tanınması
B) Kapitülasyonların her türlü sonuçları ile birlikte kaldırılması
C) Azınlıkların Türk uyruklu sayılması
D) Devlet borçlarının ödenmesi yönündeki her türlü yabancı gözetim ve denetimine son verilmesi
E) Musul sorununun ikili görüşmelere bırakılması
12) Ulusal Kurtuluş Savaşı siyasal zaferle sona erdikten sonra TBMM içindeki muhalif güçlerin Mustafa Kemal Paşa’yı devre dışı bırakmak amacıyla meclise verdikleri yasa önerisinin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mustafa Kemal Paşa’ya halifelik makamının verilmesi
B) Çok partili siyasal hayata geçme isteği
C) Milletvekili olma şartlarının yeniden düzenlenmesi
D) Askerlik mesleği ile mebusluğun birlikte yürütülmemesi
E) Başkomutanlık makamının kaldırılması
13) Aşağıdakilerden hangisi parlamenter sistemin özelliklerinden biri değildir?
A) Devlet başkanının parlamentoyu dağıtma yetkisinin olmaması
B) Parlamentodan güvenoyu alan hükümetin çalışmalarında serbest olması
C) Yargının bağımsız olması
D) Yürütme gücünün parlamentonun içinden çıkması
E) Parlamentonun hükümeti istediği zaman güvenoyu ile düşürebilmesi
14) 1946 seçimlerinin seçim sistemi açısından getirdiği yenilik hangisidir?
A) Kadınlar ilk kez oy kullandı
B) Seçimler tek dereceli yapıldı
C) Muhalefetin katılması engellendi
D) Cumhuriyet senatosu için ilk kez seçim yapıldı
E) Gelir düzeyi yüksek olanlar oy kullanabilmişlerdir.
15) Aşağıdakilerden hangisi, I. Dünya Savaşı sonunda kurulan dünya düzeninin kalıcı olmayacağını gösteren özelliklerden biri değildir?
A) Yeniden kurulan Polonya’ya pek çok Alman toprağı verilmesi
B) Yeni kurulan Çekoslovakya’nın içinde pek çok Alman ve Avusturyalının yaşaması
C) Üzerinde Macarların bulunduğu toprakların İtalya’ya bırakılması
D) Avusturyalıların yaşadığı bazı toprakların İtalya’ya bırakılması
E) Almanya’nın ekonomik ve askeri açıdan üstün bir güç olması.
16) Toplumsallaşma evreninin en önemli aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Parlamenter rejimin kurulması
B) Siyasal partilerin kurulması
C) Temel hak ve özgürlüklerin anayasada belirlenmiş olması
D) Sivil toplum örgütlerinin oluşması
E) Devletin oluşması
17) Gözlem ile aklı birleştirerek Aydınlanma çağındaki gelişmeyi doruğa ulaştıran bilim adamı kimdir?
A) Kant
B) Descartes
C) Aristo
D) Hegel
E) Galileo
18) Demokratik hukuk devletinin işleyebilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
A) Ulus temsilcilerinin mahkemeler üzerinde söz hakkı olması
B) Temel hak ve özgürlüklerin anayasada belirlenmesi
C) Tüm yurttaşların temel haklardan eşit ölçüde yararlanması
D) Yargı gücünün bağımsız olması
E) Devletin laik kurallar çerçevesinde yönetilmesi
19) İlke olarak bireyden güçlü olan devleti, tek yönlü davranmaktan alıkoyan unsurlar aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Eşitlik – bağımsız yargı – sendikalaşma
B) Siyasal haklar – hukuka uygunluk
C) Eşitlik – temel özgürlükler
D) İnsan hakları – hukuka bağlı devlet – bağımsız yargı
E) Kişisel girişim özgürlüğü – toplumsal çıkarlara uygunluk – eşitlik
20) Aşağıdakilerden hangisi, Tanzimat döneminde eğitim alanındaki çabaların yetersiz olmasının nedenlerinden biri değildir?
A) Temel eğitimi verecek okulların açılmamış olması
B) Çağdaş eğitim yanında geleneksel eğitiminde sürüyor olması
C) İlköğretim zorunluluğunun uygulanmaması
D) Kadınların eğitiminin geniş anlamda mümkün olmaması
E) Parasal olanakların akılcı yatırımlara dönüştürülememesi
21) Osmanlı maliyesinin 1876’da iflasından sonra devletin para konularında girişimde bulunabilmek için izin almak zorunda olduğu kurul hangisidir?
A) Babıali
B) Meclisi Mebusan
C) Osmanlı Bankası
D) Duyun-i Umumiye
E) Meclis-i Ayan
22) Türkiye Cumhuriyetinde, Soyadı Kanunu’ndan önce, kişi adının korunması ile ilgili yer aldığı ilk hukuksal belge aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1921 Anayasası
B) 1924 Anayasası
C) Türk Medeni Kanunu
D) Türk Ceza Kanunu
E) 1928 Anayasa değişikliği
23) Aşağıdakilerden hangisi, Fransız ihtilalinin yaydığı ve Atatürk tarafından örnek alınan düşüncelerden biri değildir?
A) Ayrıcalıklı toplum modeline son verilmesi gerektiği
B) Egemenliğin ulusa ait olduğu
C) İnsanların vazgeçilmez hak ve özgürlüklere sahip olduğu
D) Devlet yönetimine dinin karıştırılmaması
E) Devletin Güçler ayrılığı ilkesini uygulayarak devrimi çabuklaştıracağı
24) Cumhuriyet Yönetimi’nin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi
B) Sınıf kavramına karşı olunması
C) Eşitlik ilkesinin benimsenmesi
D) Çağdaşlığın ilke edinilmesi
E) Yasalara bağlı kalınması
25) Ulusçuluğun gelişmesine etki eden iki önemli faktör aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Ekonomik gelişme – sanayileşme
B) Sanayileşme – demokratik düşüncelerin gelişmesi
C) Din bağnazlığının kırılması – ekonomik gelişme
D) Emperyalist düşüncenin ortaya çıkması – siyasal birliklerin kuvvetlenmesi
E) Sanayileşme – mezhep ihtilallerinin son bulması
26) Hangisi halkçılığın amaçlarından biri değildir?
A) Halkın özgür iradeleriyle kişisel girişimlerde bulunulmasını sağlamak
B) Türk halkının kendi kendini yönetmesini sağlamak
C) Ulusal egemenlik esasına göre demokratik bir rejimi pekiştirmek
D) Toplumsal dayanışmayı ve birliği sağlayarak insanları mutlu kılmak
E) Halkın halkça eşit bir düzen içinde yaşamasını sağlamak
27) Laikliğin hukuksal açıdan ilk biçimini aldığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fransa Anayasası
B) Magna Carta
C) Amerikan Anayasası
D) İsveç
E) 1924 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
28) Hangisi Türk inkılabının özelliklerindendir?
A) Çok güçlü kadrosu var ama önderi yok
B) Tek önderli kadrosuz bir inkılaptır
C) Önder sayısı birden çoktur
D) Önder ve kadrodan yoksun bir inkılaptır
E) Güçlü bir kadro içinde etkisiz bir önder vardır
29) Aşağıdakilerden hangisi “II. Cumhuriyetçi” olarak adlandırılan kişilerin Atatürk devrimine yönelttikleri eleştirilerden biri değildir?
A) Atatürk’ün ulusal kurtuluş savaşını başlatmak amacıyla padişah tarafından Anadolu’ya gönderildiği
B) Varolan olumsuzlukların nedeninin Atatürk’ün kurduğu cumhuriyet olduğu
C) Atatürk’ün yenilikleri silahlı kuvvetlere dayanarak yaptığı
D) Atatürk’ün kendine bağlı bürokratik oligarşi ile yaptığı yeniliklerin, demokrasi ile bağdaşmasının imkansız olduğu
E) Atatürk’ün kurduğu cumhuriyetle, sadece kendi çıkarlarını düşünen bir avuç bürokrat yetiştiği
30) Aşağıdakilerden hangisi ulusal devletin kurulmasının bir sonucu değildir?
A) Türk milliyetçiliğinin gelişme gücü artmıştır
B) Yeni Türk Devleti İslam aleminin önderi durumuna gelmiştir
C) Kurtuluş savaşı başarıya ulaşmıştır
D) Devlet ve toplumun gelişmesi akılcı ve bilimci yöntemlere bırakılmıştır
E) Demokrasinin yolu açılmıştır
CEVAP ANAHTARI
1. B
2. B
3. B
4. B
5. A
6. A
7. A
8. A
9. A
10. D
11. A
12. C
13. A
14. B
15. E
16. E
17. E
18. D
19. D
20. E
21. D
22. C
23. E
24. A
25. C
26. A
27. C
28. B
29. A
30. B
Popularity: 20% [?]
1)İstanbul hükümetinin heyet’i temsiliyeyi kendisine denk siyasal bir organ olarak gördüğünü gösteren gelişme ?
*İstanbul hükümeti nin Salih paşa yı görüşmelerde bulunmak üzere Amasya ya göndermesi
2)Anadolu da olağan üstü yetkilere dayanan bir meclisin oluşturulması kararı alındığında bu meclisin tam anlamıyla belirginleşen niteliği?
*Ulusal karakterde olacağı
3)Aşağıdakileredn hangisi Lozan barış ant. çözülemeyen srunlardan bridir?
*Boğazlar sorunu
4) İnsanların üretilen değerleri koruyup geliştirebilmelerini ve aralarındaki her çeşit ilişkinin düzenlenmesini kapsayan kültür öğesi?
*Devlet ve hukuk
5)Ulusçuluk akımını dünyaya yaygınlaştıran olay?
*fransız ihtilali
6)Yasaya bağlı devletin temel özelliği?
*Yasaların genel ve herkesi bağlayıcı olması
7)Aşağıdakilerden hangisi Atatürk’e göre Türk ulusunun oluşumunda etkili olan ögelerden biri değildir?
*Din birliği
8)Kurtuluş savaşında TBMM’nin halkçılık düşüncesini beninsemesini zorunlu kılan en önemli olgu?
*Ulus egemenliğine dayalı yeni bir devletin kurulmuş olması
9)1926′da Türk MEDENİ Kanunu’nun laiklik için temel sayılabilecek maddesi?
*Rüşt yaşına ulaşan çocuğun dinini seçmekte özgür olması
10)Atatürçü sistemi bir bütün olarak reddedenlerin ortak özelliği?
*Demokrasiyi hedeflerine ulaşmak için bir araç olarak görmeleri
11)Hangisi Türk devrimi nin niteliklerinden biri değildir?
*Devrim ilkelerinin birbirinden bağımsız olması
12)Aşağıdakilerden hangisi birinci dönem TBMM’nin özelliklerinden biri değildir?
*Meclisin vekilleri görevden alma yetkisinin olmaması
13)Mondros ateşkesinin “ateşkes” hükümlerine uymayan maddesi?
*Yenenlerin diledikleri yeri işgal edebilmesi
14)Aşağıdakilerden hangisi çağdaş Türkiye nin temeli olan Lozan Antlaşması kapsamında değildir?
*Türkiye nin boğazlar üzerinde tam savunma ve denetim hakkının tanınması
15)Aşağıdakilerden hangisi II.Dünya savaşı’nın Türkiye üzerindeki etkilerinden biridir?
*Döviz stokunun oluşması
16)Avrupa yı deokratik değerlerin işlediği ülkeler topluluğu haline getirmek,insan haklarını ve özgürlüklerini el birliği ile korumak amacıyla kurulan uluslararası örgüt?
*Avrupa konseyi
17)Bir devlette belirli bir zamanda yürürlükte olan hukuk kurallarının bütününe ne ad verilir?
*Pozitif hukuk
18)İnsanların kendi içlerine kapanıp yüzlerce yıl aynı değerleri saklamalarını üretilen değerleri özlerinde ve niteliklerinde hiçbir değişme olmadan kuşaklar boyu sürdürmelerini önleyen kültür öğesi?
*bilim ve sanat
19)Avrupa da din adamlarının her işe karışmaları ve bütün toplumu en üst düzeyde yönetmelerinin Hristiyanlığın kaynaklarında bulunmadığı gerçeğinin anlaşılmasından sonra ortaya çıkan gelişme?
*Reform
20)Aşağıdakilerden hangisi Osm.devletinde demokratik bir hukuk devleti kurulamamasını nedenlerinden biridir?
*Kur’an ve hadiste saptanmış suç ve cezalara dokunulamaması
21)Yeni Türkiye Devleti’ndeki bütün okulların Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanması hangisi ile olmuştur?
*Tevhid-i Tedrisat Kanunu
22)Türkiye de ilk kez tam anlamıyla evrensel bir üniversite yapısı aşağıdakilerden hangisinde oluşmuştur?
*İstanbul Üniversitesi
23)Hangisi yeni Türkiye Devleti ‘nin sanayileşme konusunda özel sektörü özendirmek için aldığı önlemlerden değildir?
*Kamu iktisadi teşekküllerini düşük fiyatla özelleştirmesi
24)Atatürk devrimleri aşağıdakilerin hangisi hakkında yasal zorunluluk getirmemiştir?
*Kadınların uygar bir kılıkta dolaşması
25)Kişiliğin hukuk düzeni içinde belirginleşmesini sağlayan öğe?
*Kişinin soyadı taşıması
26)Atatürkçülük ideolojisinin temelini oluşturan iki üst ilke?
*Akılcılık-Ulusçuluk
27)Hangisi Atatürk’ün egemenlik konusundaki düşüncelerinden biri değildir?
*Her insan egemenliğe farklı derecelerde sahiptir
28)Aşağıdakilerden hangsi halkçılığın amaçlarından biri değildir?
*Toplumdaki ayrıcalıkların sürdürülmesine olanak vermek
29)Aşağıdakilerden hangisi Atatürk devrimlerini koruma yollarından değildir?
*Devrimin temelini değiştirecek kadroların yetiştirilmesine izin verilmesi
30)Avrupa Konseyi’ne üye derneklerin vatandaşlarının, kendi devletlerini dava edebilmelerine olanak sağlayan uluslararası belge?
*İnsan hakları ve Ana özgürlükleri korumaya dair sözleşme
31)Siyasal Liberalizmin zafer kazandığı ilk bölge?
*Amerika
32)Devrime ihtiyaç duyan toplumlarda devrimin yürütülebilmesi için öncelikle değiştirilmesi gereken sistem?
*Hukuk
33)I.Yurdun savunulması
II.Asayişin sağlanması
III.Eğitim işlerinin düzenlenmesi
IV.Sağlık işlerinin düzenlenmesi
V.Bireye bırakılan ve devletin yüklendiği ekonommik alanlarda akılcı bir ayrım yapılması
Yukarıda verilen faaliyetler Atatürk ilkelerinden özellikle hangi ikisinin kapsamına girer?
*Devletçilik-Halkçılık
ARKADAŞLAR , BU SORULAR 2003-2007 SORULARI TARANARAK DERLENMİŞTİR. HEPİNİZE SINAVDA BAŞARILAR DİLERİM
Popularity: 14% [?]
Atatürk ilke ve inkılabları çıkmış sorular
——————————————————————————–
ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI 2005 bütünleme
1) İstanbul hükümetinin Heyeti Temsiliye’yi kendisine denk gördüğü gelişme hangisidir?
Cevap: Salih paşa’yı Amasya’ya göndermesi
2) Sevres’e göre nerede tamamiyle özerke bir bölge kurulacaktır?
Cevap: Van – Diyarbakır
3) Halkın mevcut siyasal düzeni zorla değiştirmesine ne denir?
Cevap: İhtilal
4) İtilaf dev. 1915 yılında Osmanlı devlerini saf dışı bırakmak için uygulamaya koydukları plan nedir?
Cevap: Boğazları ele geçirmek
5) Milli mücadele de ilk silahlı direniş nerede görüldü?
Cevap: Güney’de Mersin Tarsus tarafında
6) Mudanya konferansının ana konusu nedir?
Cevap: İstanbul, boğazlar ve doğu Trakya’nın Türklere teslimi
7) Sendikalaşma hakkı Türk halkına hangi olayla verilmiştir?
Cevap: 1961 Anayasası
1926’da ki kabotaj kanunu neye kesinlik kazandırdı?
Cevap: Türk karasularına Türk gemilerine taşıma hakkı tanınmıştır
9) Yunanlıların İnönü’ye kadar ilerlemesini hızlandıran olay ne olmuştur?
Cevap: Çerkez ethem isyanı
10) Türk devriminde değişime uğramayan kültür öğesi nedir?
Cevap: Ahlak ve din öğesi
11) Terakkiperver Cumhuriyet Fıkrasının kapatılma nedeni nedir?
Cevap: Parti üyelerinin bir kısmının şeyh Sait isyanını desteklemesi
12) Milli mücadele de yunanlıların Milne hattını geçmesi, Fransızların Güneydoğu Anadolu’da etkinliklerini arttırmaları neye tepkidir?
Cevap: T.B.M.M.’nin açılmasına
13) Din adamlarının devlet yönetimine karışmasının hristiyanlık dininde yeri olmadığının anlaşılması üzerine çıkan hareket nedir?
Cevap: Reform
14) Devleti tek yönlü olmaktan alıkoyan unsur?
Cevap: Eşitlik ve temel haklar
15) Mustafa Kemal aydınlanma düşünceleri içinde en çok hangisinden etkilenmiştir?
Cevap: Demokrasi
16) Kültürün gelişmesinde en önemli etken?
Cevap: Etkileşim
17) Kıyafet devrimi ne ile bağlantılıdır?
Cevap: Laiklik
18) Devrimin olması için öncelikle değiştirilmesi gereken sistem?
Cevap: Hukuk
19) I.Dünya savaşına girmeden Osmanlı devletinin almış olduğu hangi karar İtilaf devletlerinin kabul görmüş olmasına rağmen Almanya ve Avusturya tarafından tepki görmüştür?
Cevap: Kapitülasyonların kaldırılması
20) İstanbul hükümeti hangi gelişmelerin sonucu Mustafa Kemal’i İstanbul’a çağırmıştır?
Cevap: Havza telgrafları
21) Kurtuluş savaşı sırasında en güçlü Kuvayi Milliye direnişi hangi bölgemizde yaşanmıştır?
Cevap: Çukurova
22) İstanbul’un 16 mart 1920’deki işgallerinden sonra istifa eden Salih Paşa’nın yerine Damat Ferit’in 2. kez padişah tarafından sadrazamlığa getirilmesinin nedeni?
Cevap: Anlaşma devletlerinin padişah üzerinde büyük baskısının olması
23) T.B.M.M.’de M.Kemal Paşa’nın çizdiği genel politikaya zaman zaman kişisel veya düşünsel nedenlerle karşı çıkanlar bir araya gelerek hangi grubu oluşturmuşlar?
Cevap: 2.Müdafaa-i Hukuk
24) Anayasalar yapılırken anayasayı hazırlayanların dikkat etmesi gereken en önemli özellik nedir?
Cevap: Egemen güç tarafından hazırlanması
25) Atatürk 1925 – 1929 yılları arasında yaptığı devrimleri neye dayanarak gerçekleştirmiştir?
Cevap: Takrir-i Sükun kanunun
26) T.C. daha öncede denediği çok partili siyasal yaşama 1945’den itibaren geçmeyi başarmıştır. Bu geçişi hızlandıran olay nedir?
Cevap: Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Cemiyetine üye olmak istemesi
27) Atatürk ilkelerinin temelinde yatan düşüncelerin dayandırıldığı nedir?
Cevap: Aydınlanma çağı düşünceleri
28) Osmanlı ülkesi ehl-i kitap olup da devletin egemenliğini kabul etmiş Müslüman olmayan yurttaşlara ne denir?
Cevap: Zımmi
29) Tarihte kurulan ilk devletlerde, devlet dediğimiz o büyük toplumsal gücü ellerinde bulunduranların, geçerliliklerini sağlamak için en büyük dayanağı nedir?
Cevap: Din
30) Osmanlı insanına her bakımdan geniş özgürlükler tanınması ve çeşitli etnik grupların federasyona benzer bir siyasi birlik içinde yaşamalarını öneren kişi veya grup?
Cevap: Prens Sabahattin
31) Damat Ferit’in Sivas kongresini engelleyememesi üzerine büyük bir siyasal yenilgiye uğradığı bellidir. Onun hiç olmazsa bir süre iş başında kalması mümkün değildi. Çekilen Damat Ferit’in yerine gelen?
Cevap: Ali Rıza Paşa
32) Anayasa hukuku tarihinde eşi görülmemiş bir durum yaşanmış ve ülkemizde iki anayasalı bir düzen gerçekleşmiştir?
Cevap: 20 Ocak 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunun yürürlüğe girmesiyle
33) T.B.M.M.’nin anlaşma devletlerinin gözünde bir hukuksal değeri olmadığı sonucunu ne çıkarır?
Cevap: San Remo Kararları
34) İtalyanlar işgal ettikleri Türk topraklarının hangisi sonucu tümüyle çekilmiştir?
Cevap: Sakarya zaferinin kazanılması
35) Mudanya Ateşkes görüşmelerine hangi ülke temsilcisi doğrudan katılmayarak, bulunduğu gemiden görüşmelerini yazılı göndermiştir?
Cevap: Yunanistan
36) Türkiye’de parlementonun kesin üstünlüğüne son veren ve güçler ayrılığına dayanan ilk anayasa?
Cevap: 1961 Anayasası
37) ‘’Milli Eğitin Bakanlığı Klasikler Dizisi’’ kapsamında batı ve doğu kültürünün en önemli eserlerinden yüzlercesinin en yetkili kişilerce Türkçe’ye kazandırılması ve dev. Eliyle bastırılması hangi dönemde?
Cevap: İnönü dönemi
38) 2.Dünya savaşı öncesinde Akdeniz ve Kuzey Afrika imp. Kurabilmek için 1935 yılında Habeşistan’ı işgal ederek Akdeniz’de yeniden hak iddia etmeye başlayan saldırgan devlet?
Cevap: İtalya
39) Günümüzde çağdaş uygarlığı ifade eden?
Cevap: Demokratik Hukuk Devleti
40) İnsan haklarının savaş sonrası düzende dikkate alınacağını dünyaya duyuran ‘’Atlantik Bildirisi 14.08.1941’’ hangi iki ülke tarafından yayınlandı?
Cevap: Amerika – İngiltere
41) Bir devrim yapılırken sistemin kurulması için daha uzun bir zamana ihtiyaç duyulmaktadır?
Cevap: Eğitim
42) Milli mektepleri hangi amaçla açılmıştır?
Cevap: Latin harflerini öğretmek için
43) Tanzimat ve Islahat Fermanlarını ilan ederek Osmanlı yurttaşları arasında yasal eşitliği sağlayan padişah kimdir?
Cevap: Abdülmecit
44) Atatürk ‘’T.C. kuran Türkiye halkına Türk milleti denir’’ sözü ile neyi kastetmiştir?
Cevap: Türk ulusunun çeşitli köklerden gelenlerin aynı potada erimesiyle oluştugunu
45) Atatürk ilkelerinden hangisinin Osmanlı dev. Yükselme döneminde geniş anlamda uygulandığını söylemek mümkün?
Cevap: Devletçilik
46) Atatürk ile Atatürkçülüğe karşı eleştiriler ve bunların sonucu olan tepkiler hangisi sonucu su yüzüne çıkmıştır?
Cevap: Çok partili demokratik yaşama geçilmesinden sonra
47) Atatürkçü sistemi bir bütün olarak reddedenlerin ortak özelliği nedir?
Cevap: Kemalizm ile demokrasinin bağdaşmayacağını düşünmeleri
48) İçeriğinde yapılan değişiklikle Türk vatandaşlarına geniş bir din ve vicdan özgürlüğü tanıyan ilk anayasa hangisidir?
Cevap: 1924 Anayasası
49) Atatürk devrimleri hangisi hakkında yasal bir zorunluluk getirmemiştir?
Cevap: Kadınların uygar bir kılıkta dolaşması
50) 1926’da çıkarılan Maarif-i Teşkilatı hakkında kanun ile hangisi gerçekleştirilmemiştir?
Cevap: Teknik eğitim kurumlarının arttırılması
51) 1950 – 1960 dönemi iktidarlarının en önemli özelliği hangisidir?
Cevap: Türk devrimini bir bütün olarak benimsememek
52) İstanbul hükümetinin Lozan’da yapılacak barış görüşmelerine katılmasını önlemek amacıyla T.B.M.M. hükümeti ne önlem almıştır?
Cevap: Saltanatın kaldırılması
53) Genç Osmanlıların, Osmanlı imp. Kurtarma ümitleri hangi düşünce çevresinde toplanmıştır?
Cevap: Halkın yönetime katılmasıyla Osmanlılık ruhunun oluşturulması54) T.B.M.M.‘nin Rusya’da kurulan yeni rejim tarafından tanınmasının ve desteklenmesinin temel nedeni nedir?
Cevap: İngiltere, Fransa ve İtalya’nın Osmanlı imp. Parçalayarak Anadolu’ya yerleşmesini kendi rejimi için tehlikeli görmesi
55) İstanbul hükümetinin Salih Paşa başkanlığında bir heyeti M.Kemal Paşa ile görüşmesi için Amasya’ya göndermesi, neyi göstergesidir?
Cevap: İstanbul hükümetinin Heyet-i Temsiliye’yi resmen tanıdığının
56) Uluslardan hangisi bağımsızlık mücadelesinde Türk inkılabından etkilenmiş?
Cevap: Cezayirliler
57) II.Dünya savaşının çıkmasında rol oynayan temel neden?
Cevap: Versoy ant.’da saptanan Avrupa siyasal yapısının gerçekci olmaması
58) İngiltere’nin 1920 sonlarında T.B.M.M. ile uzlaşabileceğini düşünerek attığı ilk adım?
Cevap: Sadrazam Damat Ferit’in görevden alınmasını sağladılar
59) Gizli paylaşım antlaşmasında İtalya’nın payına düşen yerler nereler?
Cevap: Silifke’den başlayan Akdeniz bölgesi
60) Türk hukuk inkılabı hangisiyle başlar?
Cevap: Yeni devletin kurulmasıyla
61) Lozan konferansında çözümlenemeyen sorun hangisidir?
Cevap: Boğazlar sorunu
62) Ulusçuluk akımının dünyaya yayılmasına neden olan ilk olay?
Cevap: Fransız ihtilali
63) Katılanlar açısından bölgesel, kararları yönünden ulusal nitelik taşıyan kongre?
Cevap: Erzurum kongresi
64) İstanbul hükümetine bağlı olarak yarı özerk bir siyasal kuruluş düşüncesinin pekiştirildiği kongre?
Cevap: Alaşehir kongresi
65) İttihat ve Terakki Cemiyetinin devlet yönetimini tamamiyle ele geçiren olay?
Cevap: Babıali isyanı
66) Aydınlanma çağının en belirgin özelliği nedir?
Cevap: Bütün insanlar eşittir
67) T.C.’nin sınırları itibariyle hangi antlaşma ile çizilmiştir?
Cevap: Lozan barış antlaşması
68) Ulusal egemenlik ilkesinin pekiştirilmesi neler ile mümkün olmuştur?
Cevap: Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı, Laiklik69) Türklerin ilk Milli Eğitim Bakanlığı ne zaman kuruldu?
Cevap: 1846 yılında
70) Osmanlı maliyesini tam bir denetim altına alan kuruluşun adı nedir?
Cevap: Düyun-i Umumiye (Genel borçlar yönetimi)
71) Kurtuluş savaşının ilk cephesi?
Cevap: Mersin – Tarsus – Osmaniye
72) Mudanya ateşkes ant. Amaçlanan ne?
Cevap: Yunanlıların doğu Trakya’yı boşaltmaları
73) Mecelle nedir?
Cevap: Osmanlılardaki ilk medeni kanun
74) 1926’da kabul edilen Türk medeni kanunu hangi ülkeden alınmıştır?
Cevap: İsviçre
75) 1934’de kadınlar ile ilgili olarak hangi gelişme olmuştur?
Cevap: Genel seçimlere katılma hakkı
76) Millet mektepleri hangi olay sonrasında açılmıştır?
Cevap: Harf inkılabı
77) Aşar vergisinin kaldırılmasının nedeni?
Cevap: Köylünün durumunu düzeltmek ve üretimi arttırmak için
78) Boğazların günümüze kadar devam eden statüsü hangisi ile belirlenmiştir?
Cevap: Montreux sözleşmesi
Popularity: 17% [?]
1) Aşağıdakilerden hangisi Aydınlanma Çağı’nın getirdiği en önemli gelişmelerden biridir?
A) Bireyin devlet için var olduğu düşüncesinin yaygınlaşması
B) Tüm yurttaşların devlet gücü üzerinde hakkı olduğu görüşünün belirmeye başlaması
C) Ekonomik değerlerin tüm değerlerin üstüne çıkması
D) Dinsel değerlerin ön plana çıkarılması
E) Toplumsal evrimin geçersizliğinin anlaşılması
2) XVII. Yüzyılda Avrupalıların, ortak düşman olarak gördükleri Osmanlılara karşı birleşmesinde etkili olan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Güçlü bir sanayi oluşturulması
B) Mezhep savaşlarının uzlaşma ile bitirilmesi
C) Paylaşılacak sömürgeler konusunda uzlaşılması
D) Doğuya giden ticaret yollarının ele geçirilmesi
E) Rönesans ve reform ile akla ve bilime dayanan devlet yapısının oluşturulması
3) Bulgaristan’ın bırakışma imzalayarak I. Dünya savaşından çekilmesi aşağıdakilerden hangisine neden olmuştur?
A) ABD’nin İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girmesi
B) Almanya’nın Osmanlı Devletine yaptığı yardımın kesilmesi
C) Avusturya – Macaristan İmparatorluğunun savaştan çekilmesine
D) İtilaf Devletlerinin Rusya’ya daha kolay yardım ulaştırması
E) Rumeli’de yeni bir cephe açılmasına
4) Fransa’nın, Yunanistan’ın Batı Anadolu’ya yerleşmesini istemediği halde karşı çıkmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) İtalya ile arasının açılmasını istememesi
B) Almanya ve Ortadoğu üzerinde emelleri olması
C) Bölgede yaşayan çoğunluğun Rum olması
D) Paylaşım anlaşmalarında bölgenin Yunanistan’a verilmiş olması
E) Yunanistan’ın Batı Anadoluya yerleşmesinin Amerika tarafından istenmesi
5) Amasya Genelgesinin imzalanmasından sonra Mustafa Kemal Paşa’nın İstanbul’da güvendiği kişilere gönderdiği mektuplardaki temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul’daki siyasal gücün Anadolu’ya bağlı olması gerektiği
B) Kurtuluş mücadelesinin önderi olduğu
C) Manda ve himaye gibi düşüncelerin asla kabul edilmemesi gerektiği
D) Damat Ferit Kabinesi’nin düşürülerek yerine yurtsever bir hükümet oluşturulması gerektiği.
E) Kendisini görevden almak isteyen İngilizlerin çabalarının önlenmesi isteği
6) Hangisi Sivas kongresi öncesinde Damat Ferit Paşa’nın Kongreyi engellemek amacıyla uygulamaya koymak istediği taktiklerden biridir?
A) Ali Galip’i Atatürk’e suikast için göndermek
B) Atatürk’ün İngiliz ajanı olduğunu yaymak
C) Ege’deki Yunanlılarla anlaşmak
D) Atatürk’ü 9. Ordu Müfettişliğinden almak
E) Doğu Anadolu’daki Ermenileri kongre aleyhinde kışkırtmak
7) Aşağıdakilerden hangisi 20-22 Ekim 1919 tarihleri arasında yapılan Amasya protokolü’nün içeriğinde yer almaz?
A) Osmanlı parlamentosu’nda üyeleri halk tarafından seçilen mebuslar meclisi içinde bir müdafaa-i hukuk grubunun oluşturulmasının karara bağlanması
B) İstanbul Hükümeti’nin Heyet-i Temsiliye’yi tanıması
C) Meclis-i Mebusan’ın toplanması
D) Heyet-i Temsiliye’nin yurdun bütünlüğüne zarar gelmemesi koşulu ile İstanbul Hükümeti’ne karşı bir harekette bulunmayı yükümlenmesi
E) İstanbul Hükümeti’nin Anadolu hareketinin temsilcileriyle iyi geçineceğini belirtmesi
İlk TBMM’nin vatana ihanet yasasını kabul etmesi ve İstanbul Hükümeti’ni tanımaması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
A) Kendisinin üstünde bir güç tanımadığını
B) Güçler birliği sistemini benimsediğinin
C) Saltanat sistemini kaldırdığının
D) Kararları oybirliğiyle aldığının
E) İç ayaklanmaları bastırdığının
9) TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanan gümrü barışının en önemli maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ermenilerin Serv Barışını tanımadığını belirtmeleri
B) Eskiden Türkiye sınırları içinde yaşamış olan Ermenilerin geri dönmesine izin vermesi
C) Ermenistan Türkiye’ye karşı yapılacak anlaşmalarda yer almayacağını belirtmesi
D) TBMM’nin kurduğu devletin Türkiye adıyla anılması
E) TBMM Hükümeti dilediği taktirde Ermenistan’a yardım edebilecek
10) Çerkez Ethem ile ilgili bir değerlendirme yapıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) İç ayaklanmaların bastırılmasında önemli hizmetleri bulunmuştur
B) Düzenli ordunun kurulmasına karşı çıkmıştır
C) Ulusal birliklere yenildikten sonra Yunanlılara sığınmıştır
D) Yunanlılar tarafından isyana kışkırtılmıştır
E) Bir isyan başlatacağını önceden Yunanlılara bildirmiştir
11) Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması kapsamında değildir?
A) Türkiye’ye boğazlar üzerinde savunma ve denetim hakkının tanınması
B) Kapitülasyonların her türlü sonuçları ile birlikte kaldırılması
C) Azınlıkların Türk uyruklu sayılması
D) Devlet borçlarının ödenmesi yönündeki her türlü yabancı gözetim ve denetimine son verilmesi
E) Musul sorununun ikili görüşmelere bırakılması
12) Ulusal Kurtuluş Savaşı siyasal zaferle sona erdikten sonra TBMM içindeki muhalif güçlerin Mustafa Kemal Paşa’yı devre dışı bırakmak amacıyla meclise verdikleri yasa önerisinin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mustafa Kemal Paşa’ya halifelik makamının verilmesi
B) Çok partili siyasal hayata geçme isteği
C) Milletvekili olma şartlarının yeniden düzenlenmesi
D) Askerlik mesleği ile mebusluğun birlikte yürütülmemesi
E) Başkomutanlık makamının kaldırılması
13) Aşağıdakilerden hangisi parlamenter sistemin özelliklerinden biri değildir?
A) Devlet başkanının parlamentoyu dağıtma yetkisinin olmaması
B) Parlamentodan güvenoyu alan hükümetin çalışmalarında serbest olması
C) Yargının bağımsız olması
D) Yürütme gücünün parlamentonun içinden çıkması
E) Parlamentonun hükümeti istediği zaman güvenoyu ile düşürebilmesi
14) 1946 seçimlerinin seçim sistemi açısından getirdiği yenilik hangisidir?
A) Kadınlar ilk kez oy kullandı
B) Seçimler tek dereceli yapıldı
C) Muhalefetin katılması engellendi
D) Cumhuriyet senatosu için ilk kez seçim yapıldı
E) Gelir düzeyi yüksek olanlar oy kullanabilmişlerdir.
15) Aşağıdakilerden hangisi, I. Dünya Savaşı sonunda kurulan dünya düzeninin kalıcı olmayacağını gösteren özelliklerden biri değildir?
A) Yeniden kurulan Polonya’ya pek çok Alman toprağı verilmesi
B) Yeni kurulan Çekoslovakya’nın içinde pek çok Alman ve Avusturyalının yaşaması
C) Üzerinde Macarların bulunduğu toprakların İtalya’ya bırakılması
D) Avusturyalıların yaşadığı bazı toprakların İtalya’ya bırakılması
E) Almanya’nın ekonomik ve askeri açıdan üstün bir güç olması.
16) Toplumsallaşma evreninin en önemli aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Parlamenter rejimin kurulması
B) Siyasal partilerin kurulması
C) Temel hak ve özgürlüklerin anayasada belirlenmiş olması
D) Sivil toplum örgütlerinin oluşması
E) Devletin oluşması
17)Gözlem ile aklı birleştirerek Aydınlanma çağındaki gelişmeyi doruğa ulaştıran bilim adamı kimdir?
A) Kant
B) Descartes
C) Aristo
D) Hegel
E) Galileo
18) Demokratik hukuk devletinin işleyebilmesi için aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
A) Ulus temsilcilerinin mahkemeler üzerinde söz hakkı olması
B) Temel hak ve özgürlüklerin anayasada belirlenmesi
C) Tüm yurttaşların temel haklardan eşit ölçüde yararlanması
D) Yargı gücünün bağımsız olması
E) Devletin laik kurallar çerçevesinde yönetilmesi
19) İlke olarak bireyden güçlü olan devleti, tek yönlü davranmaktan alıkoyan unsurlar aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Eşitlik – bağımsız yargı – sendikalaşma
B) Siyasal haklar – hukuka uygunluk
C) Eşitlik – temel özgürlükler
D) İnsan hakları – hukuka bağlı devlet – bağımsız yargı
E) Kişisel girişim özgürlüğü – toplumsal çıkarlara uygunluk – eşitlik
20) Aşağıdakilerden hangisi, Tanzimat döneminde eğitim alanındaki çabaların yetersiz olmasının nedenlerinden biri değildir?
A) Temel eğitimi verecek okulların açılmamış olması
B) Çağdaş eğitim yanında geleneksel eğitiminde sürüyor olması
C) İlköğretim zorunluluğunun uygulanmaması
D) Kadınların eğitiminin geniş anlamda mümkün olmaması
E) Parasal olanakların akılcı yatırımlara dönüştürülememesi
21) Osmanlı maliyesinin 1876’da iflasından sonra devletin para konularında girişimde bulunabilmek için izin almak zorunda olduğu kurul hangisidir?
A) Babıali
B) Meclisi Mebusan
C) Osmanlı Bankası
D) Duyun-i Umumiye
E) Meclis-i Ayan
22) Türkiye Cumhuriyetinde, Soyadı Kanunu’ndan önce, kişi adının korunması ile ilgili yer aldığı ilk hukuksal belge aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1921 Anayasası
B) 1924 Anayasası
C) Türk Medeni Kanunu
D) Türk Ceza Kanunu
E) 1928 Anayasa değişikliği
23) Aşağıdakilerden hangisi, Fransız ihtilalinin yaydığı ve Atatürk tarafından örnek alınan düşüncelerden biri değildir?
A) Ayrıcalıklı toplum modeline son verilmesi gerektiği
B) Egemenliğin ulusa ait olduğu
C) İnsanların vazgeçilmez hak ve özgürlüklere sahip olduğu
D) Devlet yönetimine dinin karıştırılmaması
E) Devletin Güçler ayrılığı ilkesini uygulayarak devrimi çabuklaştıracağı
24) Cumhuriyet Yönetimi’nin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi
B) Sınıf kavramına karşı olunması
C) Eşitlik ilkesinin benimsenmesi
D) Çağdaşlığın ilke edinilmesi
E) Yasalara bağlı kalınması
25) Ulusçuluğun gelişmesine etki eden iki önemli faktör aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
A) Ekonomik gelişme – sanayileşme
B) Sanayileşme – demokratik düşüncelerin gelişmesi
C) Din bağnazlığının kırılması – ekonomik gelişme
D) Emperyalist düşüncenin ortaya çıkması – siyasal birliklerin kuvvetlenmesi
E) Sanayileşme – mezhep ihtilallerinin son bulması
26) Hangisi halkçılığın amaçlarından biri değildir?
A) Halkın özgür iradeleriyle kişisel girişimlerde bulunulmasını sağlamak
B) Türk halkının kendi kendini yönetmesini sağlamak
C) Ulusal egemenlik esasına göre demokratik bir rejimi pekiştirmek
D) Toplumsal dayanışmayı ve birliği sağlayarak insanları mutlu kılmak
E) Halkın halkça eşit bir düzen içinde yaşamasını sağlamak
27) Laikliğin hukuksal açıdan ilk biçimini aldığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
A) Fransa Anayasası
B) Magna Carta
C) Amerikan Anayasası
D) İsveç
E) 1924 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
28) Hangisi Türk inkılabının özelliklerindendir?
A) Çok güçlü kadrosu var ama önderi yok
B) Tek önderli kadrosuz bir inkılaptır
C) Önder sayısı birden çoktur
D) Önder ve kadrodan yoksun bir inkılaptır
E) Güçlü bir kadro içinde etkisiz bir önder vardır
29) Aşağıdakilerden hangisi “II. Cumhuriyetçi” olarak adlandırılan kişilerin Atatürk devrimine yönelttikleri eleştirilerden biri değildir?
A) Atatürk’ün ulusal kurtuluş savaşını başlatmak amacıyla padişah tarafından Anadolu’ya gönderildiği
B) Varolan olumsuzlukların nedeninin Atatürk’ün kurduğu cumhuriyet olduğu
C) Atatürk’ün yenilikleri silahlı kuvvetlere dayanarak yaptığı
D) Atatürk’ün kendine bağlı bürokratik oligarşi ile yaptığı yeniliklerin, demokrasi ile bağdaşmasının imkansız olduğu
E) Atatürk’ün kurduğu cumhuriyetle, sadece kendi çıkarlarını düşünen bir avuç bürokrat yetiştiği
30) Aşağıdakilerden hangisi ulusal devletin kurulmasının bir sonucu değildir?
A) Türk milliyetçiliğinin gelişme gücü artmıştır
B) Yeni Türk Devleti İslam aleminin önderi durumuna gelmiştir
C) Kurtuluş savaşı başarıya ulaşmıştır
D) Devlet ve toplumun gelişmesi akılcı ve bilimci yöntemlere bırakılmıştır
E) Demokrasinin yolu açılmıştır
CEVAP ANAHTARI:
1. B
2. B
3. B
4. B
5. A
6. A
7. A
8. A
9. A
10. D
11. A
12. C
13. A
14. B
15. E
16. E
17. E
18. D
19. D
20. E
21. D
22. C
23. E
24. A
25. C
26. A
27. C
28. B
29. A
30. B
Popularity: 12% [?]
Atatürk İlke ve İnkılapları
Devlet, belli sınırları içinde yani bir ülkede yaşayan insanların kendi içlerinden çıkardıkaları bir güçle, yani egemenlikle örgütlenmesi sonucu oluşan bir toplumsal kurumdur.
Ülke-insan topluluğu ve egemenlik her devletin oluşmasında temel taşlarıdır. Ancak ülke, doğal kaynak, nüfus açılarından devletler arasında fark olduğu gibi, egemenliğin kaynağı ve kullanılışı bakımından da önemli ayrılıklar bulunur.
Hukuk ve siyaset bilimleri dilinde “devlet biçimi” deyimi ile bir devletin egemenlik kaynağı ve kullanılış tarzı anlaşılır.
MONARŞİ VE DEMOKRASİ
Genelde üç çeşit devlet biçimi varır: Egemenlik aynı soydan gelen bir kişi tarafından kullanılıyorsa “Monarşi”, belli kimselerden oluşan bir grubun elinde ise “Oligarşi”, toplumun bütününe ait olursa “Demokrasi” söz konusudur.
Egemenlik biçimlerini bir başka ayrım içinde de görebiliriz. Bu ayrımda şu ölçü esas alınır: Egemenliği kullananların bir seçim sonucunda veya seçime dayalı olmadan bu hakka sahip olmaları.
Böyle bir ayrımda iki ana grup devlet çeşidi belirir. Birinci gruptaki devletler de egemenlik ya belli bir soydan gelen aile üyelerinin biri tarafından geleneklere göre kullanılır.
Bu tür devletlerde “seçim” olgusu yoktur. Bu grup “monarşi” sözcüğü ile ifade edilir.” Krallık “Padişahlık”, imparatorluk, “sultanlık” monarji kavramının değişik adlarından ibarettir.
Egemenliği kullanan kişi belli bir aileden gelmeyebilir; bu kişiler çeşitli toplumsal ve siyasal bunalımların doğurduğu belirsizlik zamanlarında bazı etkili grupları arkalarına alarak egemenliği ellerine geçirirler. Bu tür devletlere “totaliter” yani diktatörlüğün bütün gücü elinde topladığı devletler diyoruz.
Birde egemenliğin birden çok soydan gelen belli sayıdaki ailelere ait olduğu bir devlet biçimi vardır ki buna da “oligarşi” ve ya “aristokrasi” denilmektedir.
CUMHURİYET
Egemenliği kullananların seçimle işbaşına geldikleri devletlerin genel adı “cumhuriyet” sözcüğü ile ifade edilir. Ancak seçim bir kez değil, belli aralıklarla yapılır.
Seçim bir kez olur ve bununla egemenlik süresiz olarak birine verilirse karşımıza yeniden monarşi veya diktatörlük çıkar.
CUMHURİYET ÇEŞİTLERİ
Cumhuriyetin çeşitlerini saptayabilmek için her-şeyden önce seçimi kimlerin yaptığı önemlidir. Eğer egemenlik hakkını kullanacakları çok sınırlı sayıda kişiler seçer ve halkın çoğunluğuna bu yol kapalı tutulursa o zaman oligarşik bir cumhuriyet söz konusudur.
Bu seçim toplumun bütününü hiç olmaza önemli bir ölçüde karşılayabilecek derecede geniş kesimlerce yapılıyorsa o zaman “halka dayalı” bir Cumhuriyetten söze dilebilir. Gerçek bir Cumhuriyet için, seçimin çok geniş halk katılımı ile yapılması gereklidir, ama yeterli değildir.
Ancak halk seçimi özgürce yapabiliyorsa belli-başlı düşünce akımlarının yandaşları siyasal partiler kurup halkın karşısına çıkabiliyorlarsa, o zaman demokrasinin de içinde bulunduğu bir Cumhuriyet söz konusudur.
Bu iki ana devlet biçiminin arasında kalan önemli bir tür daha vardır. Bu tür aslında “monar-şi”nin bir çeşididir. Bu türde halk ve hükümdar egemenliği bir ölçüde paylaşırlar.
Bu tür monarşilerde e-gemenliği aslında halk kullanır, ama devletin başı o-lan hükümdar egemenliğin tarihsel ve geleneksel açıdan kuramsal da olsa sahibidir. Bu devlet biçimine “Meşruti Monarşi” adı verilir. Osmanlı imparatorluğunda çeşitli milletler için eşitlik getiren olay islahat fermanı, kişilerin can, mal güvenlikleri ise tazminat fermanı ile sağlanmıştır.
CUMHURİYET VE DEMOKRASİ
insanların bütün temel haklarına, sahip olmasına, toplum içinde .çeşitli düşüncelerin temsil edilebilmesine, yurttaşın yöneticilerini bu düşünce akımlarım mensupları arasından serbestçe seçebilmesine, onları her zaman denetleyebilmesi esaslarına dayanan bir rejimdir demokrasi.
Bu mekanizmanın işlenebilmesindeki temel koşut ise “eşitlik”tir. Yasalar karşısında bütün yurttaşlar eşit değilse demokrasiden söz edilemez.
Diğer bir ifade ile “halkın kendini dilediğince yönelebilmesi” anlaymına gelen demokrasi eski Yunanca’dan geliyor. “Demos” halk “kratos” yönetim demektir. Bugün “demokrasi” biçimine dönüşen sözcük “hak yönetimi” anlamına geliyor.
Demokrasi üç ana biçimde uygulanır: Bunlardan birincisi; “doğrudan demokrasidir. Yurttaşlar hiçbir aracı olmadan toplanıp kendilerini yönetmek için gerekli kararları alırlar.
İlkçağda bazı ufak kent devletlerinde uygulanan bu yöntem artık gerçekleştirilemez. Çünkü milyonlarca kişinin biraraya gelmesi mümkün değildir. İkincisi “Temsili demokrasi”dir.
Yurttaşlar özgür iradeleri ile belli bir süre için temsilciler seçip, bu temsilcilere geçici bir yetki verirler. Böylece bu temsilciler ulus adına egemenlik hakkını bir süre için kullanırlar.
Üçüncü yöntem ise “Yarı doğrudan demokrasi”dir. Bu yöntemde temsilcilerin kabul etmek istedikleri veya kabul ettikleri yasalar halkoyuna sunulur. Fakat demokrasilerin çoğunluğunda esas olan “temsil”dir. Halk oylamasına çok önemli ve ender durumlarda gidilir.
ATATÜRK CUMHURİYETÇİLİĞİ
Cumhuriyet 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edildi ve bugüne kadar Türk devleti’nin temeli olarak kaldı.
Cumhuriyetin temelinde “seçim” yatar. Egemenlik hakkını ulus adına kullanacak olanların geçici birsüre için seçilmeleri gerekir. Atatürk de egemenliği kesinlikle ulusta görüyordu.
Egemenlik bir bütün olarak ulustan başka bir yerden, birkişiden, bir aileden kaynaklanamaz. Ulus belki egemenliğini birine “emanet” eder. Atatürk bu noktada Osmanlı ailesinin egemenlik savını kesinlikle reddetmektedir.
Onlar bu egemenliği gerçi ulustan “emanet” olarak almışlardır, ama bu zorlama ile olmuştur. Bu nedenle ulus, iradesini gerçekleştime olanağmı yitirmiştir.
Egemenliğin kaynağı kesinlikle ulus ve onun bütün bireyleri olunca başka her türlü egemenlik savı ortadan kalkar. Egemenliği ulusun seçtiği üyelerden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi ulus adanı kullanır.
Ulusu temsil eden ulusal irade, ulus adına sınırlı ve belirli bir zaman için manevi kişiliğini de belirten Millet meclisi de en sonunda ulusça yenilenmekle karşı karşıyadır.
Özde olan ulustur. Egemenlik onun olduğu gibi, yönetim hakkı da onundur. Atatürk’ün Cumhuriyet anlayışının temelinde ulusal egemenlik vardır. Egemenliğği kullananlar cumhuriyet rejiminde seçimle başa gelirler.
DEMOKRASİ
Atafürk demokrasinin en üstün yönetim biçimi olduğunu belirtiyor. O demokrasiyi “siyasal özgürlüğü” sağlayan bir sistem olarak veya faşizm gibi bir-zorlayıcı toplumsal dayanışma olarak görmüyor. Demokrasi tamamen siyasaldır ve bir akıl düzenini gösterir.
Demokrasi “siyasal ve düşünseldir” sözü bunu açıkça belirtiyor. “Demokrasi vatandaşın insan sıfatıyla egemenliğe katılmasıdır” diyor ve buradan da genel eşitlik ilkesini demokrasinin bir diğer temeli yapıyor. Bu eşitlikten “bütün bireylerin aynı siyasal hakka sahip olmaları anlaşılacaktır. Bu da genel ve eşit oy hakkıdır.
Atatürk “Demokrasiye Muhalif Asri Cereyanlar: (Günümüzde demokrasiye aykırı akımlar)” başlığı altında şöyle demektedir: “Demokrsi günümüde bazı akımlarca tehdit ediliyor.
Bunların en önemlileri Bolşevizmile Faşizmdir. Bu akımlarda ortak olan yön özgürlükleri sona erdirmeleri ve toplum ile bireyin çıkarları üzerine belli zümreleri çıkartmalarıdır. Bu akımlara rağbet etmek mümkün değildir.
Bizde herkes hakça, çıkarca ve özgürlükçe eşittir.” Atatürk böylece sözde Cumhuriyet olan bazı totaliter sistemleri reddetmekte, özgürlükçü, demokratik bir cumhuriyet yandaşı olduğunu ve açık biçimde göstermektedir.Günümüzde demokrasi mekanizmasının işlemesindeki temel ilke eşiitliktir. Uygulanış biçimi temsilidir.
ÜNİTE – 25 ATATÜRK İLKELERİ (2) MİLLİYETÇİLİK
Klan, aralarında akrabalık bulunan, ortak bir toteme inanan insanların oluşturduğu bir topluluktur. İnsanlar çok uzun bir süre klan aşamasında kalmışlar, daha geniş birliklere yaşamıştır.
Giderek aynı çevrede yaşayan klanların birleşmeye başladıkları görülüyor. Büyük bir olasılıkla, “aynı çevrede bulunma” klan üyelerinin ortak bir soya dayandığı görüşünü uyandırmuş olmalıdır.
Böylece “aşiret” oluşmuştur. Ortak çıkarları, birbirleriyle olan ekonomik ilişkileri, savunma zorunlulukları bazı aşiretlerin de birleşerek daha büyük örgütlü toplulukların oluşması yolunu açtı. Böylece “Kabileler” ortaya çıktı.
ULUS (MİLLET) KAVRAMI
“Kabileler Birliği” anlamında olan “ulus” sözcüğü Moğolca’dan gelmiştir. Bugün Türkçemizde “millet” ile “ulus” aynı manada kullanılır. BAtıda ulusun karşılığı nation dur
ULUSU BELLİ BİR IRKA DAYANDIRAN GÖRÜŞ
Ulus özelliğini yalnız ırkla açıklamak yanıltıcıdır. Ayrıca artık ırkların “ayrılığından” söz etmek kesinlikle mümkün olmadığını göre ırk esasını ulusun ölçüsü yapmak bilimsellikle bağdaşmıyor. Örneğin Amerikalıların soy birliği yoktur.
ULUSU BELLİ BİR DİNE DAYANDIRAN GÖRÜŞ
Din; inanca dayanan bir kurumdur, dinin birleştirici olması için toplumdaki insanların çok büyük bir çoğunluğunun aynı inanca sahip olmaları gerektir.
Öte yandan bir din, aynı toplumda, bir başka dinle eşit koşullar altında bir arada olamaz. Gene, birbirinden çevre, toplumsal statü, çıkar bakımlarından çok farklı insan toplulukları aynı dine inanabilirler ama, biraraya gelip ortaklaşa bir ulus yaşamı süremezler.
ULUSU BELLİ BİR DİLE DAYANDIRAN GÖRÜŞ
Dil konusunda ırk ölçüsüne göre daha geniş düşünmek gerekir. Dil bir iletişim ve kültür aracıdır insanların birbirleriyle anlaşabilmesinin tek yoludur.
Bu bakımdan aynı dili konuşunlar daha rahatça birarada yaşayabilirler. Gerçekten ırk bakımından kökenleri ayrı olduğu halde aynı dili konuşup bir ulus durumunu almış topluluklar vardır.
Diğer yandan, sayıları pek fazla olmamasına rağmen bazı uluslarda dil birliği yoktur. Sonuçta ortak kullanım dilde ortak bir ölçüt değildir. Mesela Suriye’lilerin dil birliği yoktur.
Ulus olmanın ölçüsü olarak erişilen öğenin özelliği daha çok “manevi” bir yöne sahip bulunmasıdır. Bu ölçü “tarih, gelecek ve kültür birliği ile bu değerlere olan inançtır. Türklerde en eski ulus kavramını somutlaştıran eser Orhun yazıtları olduğu biliniyor.
ULUSÇULUK (MİLLİYETÇİLİK)
insanoğlunun bugüne değin erişebildiği en mükemmel toplu yaşama biçiminde “ulusçuluk-milliyet-çilik” denilen bir takım çıkmıştır.
Ulus aşamasına gelmiş bir topluluğun üyelerinde, içlerinden çıktıkları u-lusun yücelmesi, ilerlemesi, haklarının en iyi biçimde korunabilmesi duygu ve ülkülerinin bulunması çok doğaldır.
Başka bir deyişle, ilkel topluluklarda bulunmayan bireycilik, ulusta vardır. Ama bu, bilinçli bir bireyciliktir; kişinin içinde bulunduğu ulusa ait olma, kendisi yücelirse ulusun da yüceleceği duygusu ve inancıdır, işte bu duygu ve inanca sahip olma ve bunları geliştirme de “ulusçuluk” kavramı ile belirtilir. Ulusçuluk akımının Batıdaki ilk çıkışları 18.yy ve 19.yy aralarına denk gelir.
TÜRKLER’DE MODERN ULUSÇULUK DUYGUSUNUN UYANMASI
Türk ulusçuları bir arayış içinde iken ünlü bir bilim adamı olan Ziya Gökalp’in ‘1876-1924) belirişi çok önemli bir aşamaya geçilmesini sağlamıştır.
Ziya Gökalp “ulus”un niteliği üzerinde düşünen ilk bilim adamımızdır. Herşeyden önce, en ülküsel toplum yaşayış biçiminin “ulus” olduğunu belirterek, o güne kadar var olan Osmanlıcılık veya islamcılık akımlarının “ulus” kavramını karşılayamadığını belirtmiştir.
ATATÜRK’E GÖRE TÜRK ULUSU
Atatürk önce her ulusa uyacak bir tanım yapar. Bu tanım şöyledir:
- Zengin bir hatıra mirasına sahip bulunan;
- Beraber yaşamak hususunda müşterek arzu ve mavafakatte samimi’olan;
- Ve sahip olunan mirasın muhafazasına beraber devam hususunda iradeleri müşterek olan insanların birleşmesinden vücuda gelen cemiyete “millet” adı verilir.
Atatürk’ün bu tanımı ve açıklaması ilk ulus sayılmanın baş koşulu olarak manevi öğeyi göstermiştir. O’na göre bu ölçü, bugünün uygar düşüncesine göre diğer ülçülerin çok daha üzerinde yer aly-maktadır.
Atatürk’e göre, Türk ulusunun oluşmasında etkili bulunduğu görülen doğal ve tarihsel olgular şunlardır:
- Siyasal varlıkta birlik;
- Dil birliği;
- Yurt birliği;
- Irk ve köken birliği;
- Tarih akrabalığı.
ATATÜRK’E GÖRE TÜRK ULUSÇULUĞU
Atatürk, ulusallığı şöyle tanımlıyor; Bir ulusun diğer uluslara oranla doğal veya sonradan kazanılmış özel karakter sahibi olması; diğer uluslardan farklı bir yaşayış göstermesi; çoğunlukla onlardan ayrı olarak ama onlarla koşut bir gelişme içinde
DEVLETÇİLİK
Devletçiliği sadece ekonomi alanıyla sınırlamak, bizim görüşümüze göre kavramı son derece daraltmak olur. Devlet varlığı gereği, toplumun her kesimine ve kurumuna gereksinmeler doğdukça müdahale eder ve bu onun devletlik niteliğinin zorunlu ve doğal bir sonucudur.
Bu müdahalelerin kuralları, ölçüsü genel ve geniş anlamda devletçiliği doğurur. Ama bir önemli gerçek vardır: insanların en yaşamsal gereksinmeleri hep ekonomi alanında belirir.
Bundan dolayı “devletçilik” denildiği zaman ilk akla gelen “ekonomi alanında devlet müdahalesi” oluyor. Osmanlı imparatorluğunda soylular kesimi yoktu.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NDE DEVLETÇİLİK
Devlet pek çok alanda gösterdiği kararlı müdahaleyi ekonomi alanında tam olarak gösterememiştir, bunun sebepleri ise; ekonomi alanında özellikle sanayileşmede özel girişime olanaklar tanınması kararlaştırılmıştı; bu konuda özendirici önlemler de alınmıştı.
Ama, ekonomi alanında özel girişimin bilgi ve sermaye birikimi hiç denilecek derecede azdı. Yurdun ise öncelikle sanayileşmeye gereksinimi vardı. Devlet 1931 yılına kadar ekonomi alanında kendini tam olarak duyuramamıştır. O yıldan itibaren ekonomik devletçilik, görüşü benimsendi ve uygulamaya konuldu.
Devlet önemli bazı alanlarda üretimi doğrudan doğruya kendisi gerçekleştirecekti; para ve kredi işleri düzen ve denetim altına alınacaktı; planlı sayılabilecek bir ekonomi uygulamasına geçilecekti.
ATATÜRK’ÜN DEVLETÇİLİK ANLAYIŞI
Atatürk’e göre, devletçiliğin ölçüsü şudur; Yurttaşın gelişmesi, yücelmesi için gerekli alanlara devlet müdahale edecektir, etmelidir. Ama bu eşitlik ve özgürlük esasına dayanan bir müdahale olmalıdır.
Atatürk “ekonomik devletçilik” hakkında ise şu tespiti yapmıştır; Bir rejimi kurup koruyabilmek için bireyleri, devletin düzeni ve kuralları içinde özgür kılmak gerektir.
Bu nedenle birey ekonomi alanında da rahat davranmalıdır. Ama bazı ekonomi alanları toplumun bütününü doğrudan doğruya ilgilendirmektedir. Bugünkü deyimle bunlara “altyapı” alanları diyebiliriz
Atatürk geniş anlamıyla devletçidir. O’na göre gereken konularda devlet yurttaşla ilgilenmek zorunluluğundadır. Ekonomik alanda ise Atatürk’ün görüşü esnektir.
Atatürk bu bakımdan katı bir devletçilik ilkesi koymamıştır. Fakat devletin ağırlığını bu alanda da göstermesi ve düzenleyici-denetleyici etkisini gerektiği zaman göstermesini istemiştir. Öyle ise O’nun ekonomik devletçiliği değişen zaman ve koşullara her zaman uyabilir.
ÜNİTE – 27 ATATÜRK İLKELERİ (2) LAİKLİK
LÂİKLİK KAVRAMI VE DÜNYADAKİ GENEL TARİHSEL GELİŞİMİ
“Laik” kelimesi dilimize Fransızca’dan geçmiştir. Fakat kökeni eski Yunanca’dadır. Bu dilde “Loikos” halka kalabalığa ait demektir.
Sözcük ortaçağ Avrupasında “din işleriyle ilgisi bulunmayanlar” yani rahipler ile onlara meslek açısından yakın olanlar dışında kalanlar aniamını kazandı.
Kavram böylece doğdu ve giderek ağır bir süreç sonunda siyasal bir niteliğe büründü. Bu niteliği ile Lâiklik bir devletin temelini ve hukukunu dine dayandırmaması anlamını aldı.
Laiklik kiliseye karşı duyulan çok şiddetli bir tepkinin belirtisi olmuştur. Batıda devleti kiliseden arındırmak için uzun ve zahmetli bir gelişme gözlenir.
Düşüncelerde giderek kökleşen laiklik hukuksal bakımdan ilk biçimini Amerika Birleşik Devletleri Anayasasında (1787) bulmuş, ama asıl şiddetli ve hızlı gelişimine birkaç yıl sonra çıkan Fransız ihtilali ile girmiştir.
Din ile devlet arasında kesin bir çizginin çekilebilmesi için herşeyden önce tam bir vicdan özgürlüğüne gereksinim vardır. Din ve vicdan özgürlüğü bugün artık vazgeçilmez en temel haklardan biri olarak görülüyor.
Devletlerin temelleri binlerce yıl dine dayandı. Her devlet içinde yaşayanları kendi dinine göre yönetti. Hükümdarlar egemenliklerini dinden aldıkları ıileri sürdüklerinden, yönetimlerinin de o dine göre biçimlenmesinden kaçınılamazdı.
Böylece dinler giderek toplumsal özellikleri yanında siyasal nitelikler de taşımaya başladılar; Siyasal kurumlar durumuna da eriştiler. Asıl işlevleri bir yana bırakıldı. Din adamları katı kuralları ile toplumu yönlendirdiler.
Toplumdaki gelişme isteği böylece donmuş, kalıplara dökülüyordu. Devlet yönetimi içinde dinin çıkartılması, bu bakımdan büyük bir gelişme sayılmalıdır. Böylece bir suistimali laiklik sayesinde önlemiş oldu.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NDE LÂİKLİĞİN GELİŞİMİ
Kuruluş döneminde bazı önemli konularda gösterilen esnekliğe rağmen Osmanlı Devleti’ni o zamandaki yapısını “Laik” olarak nitelemek mümkün değildir.
Yeni Türk Devleti 1920 yılının 23 Nisan günü kurulduğu sırada laiklikten söz etmek mümkün değildi. Osmanlı saltanatı “tanrısal” idi.
Osmanlı Anayasası’na göre padişah “mukaddes (kutsal)” sayılırdı. Devletin yapısı da dine dayanıyordu. Ama şimdi egemenliğin doğrudan doğruya ulusa ait olduğu bir devlet kurulmuştu. Böyle bir devlette artık “tanrısal” değil “ulusal” kaynak egemenliği doğuruyordu.
Egemenliğin ulusa ait olması zaten laik bir devletin kurulduğunu gösteriyordu. Gerek saltanatın gerek ardın-dan halifeliğin kaldırılması bu durumun mantıksal sonuçları idi. 1924 yılında tamamlanan bu ilk adımların ardından aynı yıl yeni Anayasa (1924 Anayasası) yapıldı, bu Anayasa’nın ilk biçiminde devlet dini vardı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin baş görev-leri arasında dinsel hükümleri yerine getirmesi bulunuyordu. Ama aynı Anayasa Türk yurttaşlarına geniş bir din ve vicdan özgürlüğü tanımıştı.
Ardından, 1926 yılında Türk Medeni Kanunu kabul edildi. Dinsel hükümler dışında kalan önemli özellikler taşıyordu bu yasa. Herşeyden önce kadına meslek seçme özgürlüğü getiriyordu. Aile yapısını tek eşlilik esasına dayandırıyordu.
Türk Devriminin düşünce ve eylem alanındaki en önemli temel taşı laiklik olduğundan hemen her devrim atılımı onunla ya doğrudan doğruya veya dolayısı ile ilgilidir.
Devletin din kurumlarından arındırılması aşaması:
1. Öğretimin birleştirilmesi
2. Türk medeni kanununun kabul edilmesi
3. Halifeliğin kaldırılması
4. Tekke ve zaviyelerin kapatılması
ATATÜRK’TE LAİKLİK ANLAYIŞI
Atatürk’ün şu sözleri laiklik anlayışını özlü biçimde veriyor: “Din bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanın emrine uymakta serbesttir. Biz dine saygı gösteririz.
Düşünüşe ve tefekküre muhalif değiliz. Bizsadece din işlerini millet ve devlet işleriyle karıştırmamaya çalışıyor, kasde ve fiile dayanan taassupkâr (gerici) hareketlerden sakınıyoruz.
Atatürk’ün laikliği kesinlikle dine karşı değildir. Din bir vicdan işidir. Laiklik tam bir inanç özgürlüğü ortamında ulus ve devlet işlerini din işlerinden ayırmaktan başka bir şey değildir.
ÜNİTE – 26 ATATÜRK İLKELERİ (3) HALKÇILIK
HALKÇILIK
Halkı ilk önce ‘bir ülkede yaşayan yurttaşların oluşturduğu topluluk” olarak tanımlayacağız. Ulus tanımında somutluktan çok soyutluk ağır basar.
Bildiğimiz gibi ulus birarada yaşama isteği dolayısıyla sürekli olarak bütünlük gösteren bir topluluktur. Halk ise somut bir kavramdır. Ulus gözle görülmez ama halk somut olarak kendini belli eder.
Halk dediğimiz zaman ulus kavramı üzerindeki manevi örtü kalkar ve yurttaşların çeşitli kesimlerini somut bir biçimde gösteren tablo ortaya çıkar.
Diğer deyişle ulusu oluşturan insanların somut bir biçimde görülmesi ile beliren topluluk halktır. Yani ilk halk kavramı somut bir olgudur.
ATATÜRK’IN HALKÇILIĞI
Atatürk’ün ortaya koyduğu halkçılık ilkesi üç e-sas üzerinde yükselir.
- Yeni kurulan devlet, belli bir zümreye, belirli çıkarlara sahip kimselere değil, doğrudan doğruya halka dayanır. Yeni Türkiye devleti halka değer veren bir devlettir, halkın devletidir.
- Atatürk halkın içindeki çeşitli tabakaları, grupları, kümeleri yalnız iş alanları bakımından farklı görür. Bunun dışında bütün bireyler, birbirine eşittir; ayrıca her meslek sahibi de diğerleriyle aynı saygınlığı görür.
“Türkiye Cumhuriyeti” halkı ayrı ayrı sınıflardan oluşmuş değil ve fakat kişisel ve toplumsal yaşam için iş bölümü itibarıyla çeşitli mesleklere ayrılmış bir toplum olarak görmek esas ilkelerimiz-dendir.
- Atatürk’e göre halkçılığın esaslarından biri de, halkın mutluluğunun gene halkça, birbütün olarak sağlanmasıdır. Bunu gerçekleştirmek için de herkesin çalışması gerekir.
Özetleyecek olursak Atatürk, Türk halkını kendi kendini yöneten, ulusal egemenlik esasına göre demokratik bir rejim içinde yaşayan , birbirine hakça eşit, toplumsal dayanışma içinde bulunan insanların oluşturduğu birbütün olarak görmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal bir bir hukuk devleti olmasındaki temel ilke halkçılık ve ulusçuluktur
Popularity: 12% [?]
